De Kindervoet

Je maakt je ongerust over het gebit van kinderen, ogen en andere delen van hun lichaam. Je leert kinderen wassen, tandenpoetsen, maar wat leren kinderen over hun voeten?

De voeten, die steeds aan veranderingen onderhevig zijn en gedurende het gehele leven het lichaamsgewicht moeten dragen. Vele voetproblemen bij volwassenen vinden hun oorsprong in de kindertijd of zijn aangeboren. Regelmatig professionele aandacht en goede voetverzorging kan de kans op deze problemen op latere leeftijd verkleinen. Het negeren van een ongezonde voet kan klachten in andere delen van het lichaam veroorzaken, zoals in de benen en de rug.

De groei

Als een kind de voeten belast zien we een geleidelijke verandering in de stand van de voeten en de benen. Eerst staan de voeten uit elkaar met de benen in O-stand om het onzekere voortbewegen te vergemakkelijken. Rond het tweede jaar kan, soms vrij plotseling, een Xstand van de benen ontstaan. In de leeftijdsgroep twee tot en met vijf jaar komt een X-stand van de benen vaak voor. Meestal corrigeert deze stand na het vijfde jaar zich vanzelf. Gebeurt dit niet of niet snel genoeg, dan is er een behandeling nodig. Daar een kindervoet zich continu ontwikkelt, is het raadzaam om de schoen- en sokmaten iedere paar maanden te controleren. Het kan nodig zijn deze te vernieuwen, om zo de voeten de mogelijkheid te geven, goed te groeien.

•  O-stand tussen 0-2 jaar
• Bij de overgang van O-stand naar X-stand zijn de benen even recht rond 1,5 jaar
• X-stand tussen de 2-6 jaar
• Rond het 7e jaar komen de benen weer recht

Schoenen

Bij kinderen die nog niet lopen of hiermee net beginnen, is aan te raden om, ruime/soepele schoenen te laten dragen. Op het moment dat ze echt gaan lopen dienen de schoenen aan bepaalde eisen te voldoen:

• Een stevig goed omsloten contrefort (hielpartij)
• Hoge wreefsluiting, om schuiven in de schoen te voorkomen
• 1 cm lengtetoegift, voor de groei en afwikkeling van de voet
• Juiste breedte
• Geen hak of een lage brede hak
• Een buigzame loopzool, voor de afwikkeling van de voet. Bij voorkeur rubber met profiel, dit geeft meer schokdemping en zorgt ook voor meer grip met de ondergrond.

Advies voor ouders

Lopen is de beste voettraining. Op blote voeten lopen is een goede activiteit, alhoewel het lopen op vuil en erg ongelijk terrein natuurlijk risico’s met zich meebrengt t.a.v. het oplopen van wondjes en verzwikkingen. In deze omstandigheden is het raadzaam schoenen te dragen.Kinderen geven niet altijd aan wanneer zij pijn hebben. Vaak geeft een plotseling veranderd looppatroon aan dat uw kind “naar een pijn loopt”. Let dus altijd goed op het gaan van uw kind en neem bij aanhoudende problemen contact op met uw huisarts of podoloog of podposturaal therapeut. Wanneer kinderen voetpijn aangeven, “verzinnen ze dit meestal niet” neem het serieus en houdt in de gaten wanneer, waar en hoeveel pijn er is. Ook hier: neem bij aanhoudende klachten contact op met een professional.

Podoloog / podoposturaal therapeut

Alleen indien het kind veel valt of klaagt over pijn in de voeten of benen is er reden tot een onderzoek. Het voert te ver om alle mogelijke afwijkingen te beschrijven. Enkele afwijkingen verdwijnen spontaan, andere vragen om specifieke hulpmiddelen of behandeling. Aangeboren afwijkingen kunnen, indien tijdig herkend, door behandeling geheel of gedeeltelijk herstellen. Een verkeerde voetstand kan ontstaan als gevolg van standsafwijkingen van de knieën en/ofheupen. Bij het uitgebreide voetonderzoek zullen ook de knie- en heupstand worden bekeken. Hoewel veel voetproblemen ontstaan door blessures, vergroeiingen, ziekte of aangeboren afwijkingen, zal slecht schoeisel de dan al aanwezige factoren verergeren.

Veel voorkomende klachten bij kinderen

Groeipijn

Het is bekend dat ongeveer 10 % van de kinderen last heeft van groeipijnen,meestal tussen de 4 en 14 jaar. Meestal gaat het om pijn in de benen met name s'nachts en s'avonds. De pijn ontstaat door het sneller groeien van de botten en dat de spieren deze snelle groei niet kunnen bijbenen. Dit resulteert in (tijdelijke)spierverkortingen.

Over elkaar groeiende tenen

Bij de geboorte komen over elkaar groeiende tenen vaak voor. Als het de kleinste teen betreft (digitus 5) dan gaat het om een aangeboren erfelijke aandoening die niet vanzelf verdwijnt. Er kan gekozen worden om tot behandeling over te gaan welke in de eerste instantie uit taping kan bestaan, later gevolgd door een orthese en/of een operatie. Bij de andere tenen gaat het meestal om een aandoening die vanzelf verdwijnt op het moment dat het kind gaat lopen en de voorvoet zich iets gaat spreiden. Als deze correctie uitblijft, dan kan er eventueel voor een siliconen orthese gekozen worden.

Voetwratten

Bij jonge kinderen komen regelmatig voetwratjes voor. Juist doordat op hun  jonge leeftijd de weerstand minder goed is zijn zij gevoeliger een wratvirus op te lopen. Je loopt dit virus op door het lopen op blote voeten bijvoorbeeld in zwembaden, kleedruimtes en sportzaal. Dit wrattenvirus nestelt zich in de huid en veroorzaakt hier een bloemkoolachtige vergroeiing van de huid. De meeste wratten verdwijnen binnen een jaar en hoeven niet behandeld te worden. Als de wrat erg pijnlijk is of zit op een vervelende ontsierende plek dan wordt deze behandeld.

Ziekte van Sever

Pijnlijke ontsteking op de achterzijde van de hiel, daar waar de achillespees aanhecht op het hielbeen. Betreft vooral jongens 8-13 jaar. Correctie van de voetstand, dagelijks oprekken van de (verkorte) kuitspier en een vermindering van de belasting (gas terug met sporten) zullen het doen genezen.

Osgood-Schlatter

Pijnlijke ontsteking net onder de knieschijf daar waar de kniepees aanhecht op het onderbeen (tuberositas tibea) veroorzaakt door overbelasting in combinatie met een snelle groei. Vooral jongens van 10-15 jaar en bij meisjes van 8-13 jaar.

Symptomen Osgood-Schlatter

De klachten zijn een warme, wat opgezette en pijnlijke bobbel onder de knie. Fietsen, traplopen, starten, stoppen, sprinten, springen, diepe kniebuigingen en het op de knieën zitten zijn meestal pijnlijk. Bij tennissen treden de klachten vooral op bij lage volleys, links-rechtsoefeningen en serveren. De klachten kunnen zowel plotseling als geleidelijk ontstaan en zijn vaak wisselend aanwezig.

De blessure heeft te maken met de groei. Kraakbeen van de groeikern van de tuberositas tibiae (de knobbel net onder de knie) kan minder belasting verdragen dan bot. Zodra de groeikern dicht is en al het kraakbeen is omgezet in bot, zullen de klachten definitief verdwenen zijn. Meestal zijn de klachten echter al voor die tijd over. Gemiddeld duurt de blessure een half jaar, waarbij sommige spelers en speelsters slechts een paar maanden last hebben, anderen wel twee jaar. In een heel enkel geval houdt een speler last na het bereiken van de volwassen leeftijd. In dat geval is er meestal sprake van losse botfragmenten, die operatief verwijderd kunnen worden.

Oorzaken Osgood Schlatter

De oorzaak van de ziekte van Osgood-Schlatter is het een gevolg van overbelasting. Er spelen ook andere factoren een rol. Vele andere oorzaken zijn bijvoorbeeld: infecties, aseptische botnecrose. Deze oorzaken zijn niet door onderzoek aangetoond. Tegenwoordig wordt algemeen aangenomen dat herhaalde trek van de  pathellapees de oorzaak is.

Wat kunt u zelf doen om deze klachten te voorkomen?

Helaas is Osgood-Schlatter niet altijd te voorkomen. Wel kan het risico verminderd worden door aandacht te besteden aan het volgende:

• Doe een volledige warming-up vóór en een cooling-down na de training of wedstrijd van elk ca. 10-15 minuten. Besteed daarbij voldoende aandacht voor correct uitgevoerde rekoefeningen. Vooral de rekoefeningen voor de kuitspieren zijn belangrijk.

• Zorg voor een rustige opbouw van de trainingen, zodat u lichaam rustig kan wennen aan de extra belasting.

• Bouw sprint- en sprongoefeningen rustig op en daags na intensieve sprinttraining wat lichter trainen.

• Tijdens de groeispurt niet te veel sprongoefeningen doen

• Zorg voor een goed passende tennisschoen met aandacht voor goede schokdemping, zijwaartse stabiliteit, feeling met de ondergrond (grip) en een optimaal draagcomfort.

• Laat bij standsafwijkingen van de benen of voeten (x- of o-benen, knik-, plat-, of holvoeten) goede zooltjes in u schoenen aanmeten en draag stevige tennisschoenen.

Wat kunt u zelf doen als deze blessure toch is ontstaan?

Door minder vaak te trainen en vooral minder intensief en explosief te sporten (sprinten en springen), alsmede meer rechte lijnen te lopen, kunt u toch nog veel plezier beleven. Lukt het niet om tijdelijk een stapje terug te doen en gaat u onverminderd door, dan trakteert u uzelf op meer klachten! Sporten zonder pijnopwekkende onderdelen zijn er echter niet zoveel, dus veel alternatieven bestaan er niet, behalve rustig zwemmen misschien. U zult merken: op sommige dagen kunt u bijna alles en op andere dagen bijna niets pijnvrij doen. Gemiddeld duren de wisselende klachten bij deze aandoening één tot anderhalf jaar. Ook al zijn de klachten verdwenen, de zwelling blijft aanwezig als een soort aandenken.

Behandeling Osgood Schlatter

In principe is de ziekte self-limiting. Dat houdt in dat de patiënt automatisch vanzelf geremd wordt in zijn activiteiten om de pijn te voorkomen. Het beste advies is dan ook om in de eerste 2 maanden alle pijnlijke activiteiten te staken, desnoods deze periode met 1 tot 2 maanden te verlengen. Totale immobilisatie, (totaal onbeweeglijk maken van de pijnlijke knie), is alleen bij ernstige klachten nodig. Aansluitend laat men de duurtraining geleidelijk hervatten, waarbij rekening moeten worden gehouden met de belasting tijdens fietsen naar school en dergelijke. Specifieke training, zoals schieten, sprinten en springen, laat men pas hervatten na isometrische spierversterking, zodra dergelijke belasting zonder pijn mogelijk is. Men kan alternatieve belasting zoals lichte looptraining, of fietsen op de hometrainer of zwemmen in de vorm van crawl aanbieden. 

Naast het vermijden van teveel trekbewegingen aan de peesaanhechting, helpt een patellapeesbandje of tape-je enigszins. Deze kan men net onder de knieschijf aanleggen. Ook een ijsmassage na afloop van een sportactiviteit, of bij veel klachten, kan pijnverminderend werken. Tevens kan men d.m.v. rekkingsoefeningen van de bovenbeenspieren kunnen de trekkracht op de knie doen verminderen. Een enkele keer wordt gips toegepast om de knie rust te geven. Als de klachten op latere leeftijd persisteren kan men extirpatie (operatieve verwijdering) van losse fragmenten overwegen. En normaal gesproken gaat het ontstekingsbeeld geheel over.

Chondropathie patella

Pijn rond/achter de knieschijf welke ontstaat rond de 13-15 jaar die vooral bij meisjes optreedt. Activiteiten waarbij de knie belast wordt zoals hurken,traplopen en fietsen geven vaak meer pijn. Soms is ook een "knisperend" geluid voelbaar en/of hoorbaar. Waarschijnlijk ontstaan de klachten juist in deze leeftijdsfase door de snelle groei, toename van het lichaamsgewicht, spiermassa en de oestrogeenproduktie wat leidt tot overbelasting van het kraakbeen. De klachten kunnen tevens verergert worden door een afwijkende voet- en/of kniestand. Hierbij kan de therapeut eventueel zolen aanmeten om deze te corrigeren/ontlasten.

Köhler 1

Aseptische necrose van het scheepvormig beentje (naviculare) aan de binnenkant van de voet wat meestal optreedt bij kinderen tussen 3 en 8 jaar. Kinderen klagen met name over pijn aan de binnenkant van de voet tijdens het lopen. Tijdelijke ontlasting van de voet middels een inlay even als een schoenadvies kunnen verlichting geven.

Köhler II

Pijnlijke ontsteking in de groeischijf van het 2e en 3^e middenvoetsbeentje.